Việc chậm trễ hoặc bỏ qua lịch tra mỡ cho robot định kỳ là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các sự cố quá nhiệt, mài mòn bánh răng và hỏng hóc hộp số giảm tốc triệu đô. Mỗi thương hiệu robot công nghiệp đều có những quy định nghiêm ngặt về chu kỳ bôi trơn dựa trên số giờ hoạt động thực tế.
Bài viết này của Thietbirobot sẽ giải đáp chi tiết tần suất tra mỡ chuẩn xác từ các hãng lớn, đồng thời hướng dẫn bạn quy trình bôi trơn từng bước đúng kỹ thuật để bảo vệ cánh tay robot vận hành trơn tru nhất.
1. Tại sao việc tra mỡ cho robot công nghiệp lại quan trọng?
Robot công nghiệp được chế tạo để hoạt động liên tục với độ chính xác và hiệu suất cao. Tuy nhiên, nếu không được bôi trơn đúng cách cho các bộ phận cơ khí như khớp nối, ổ bi và hộp số giảm tốc, cánh tay robot sẽ phải đối mặt với những hư hỏng. Việc thực hiện tra mỡ cho robot chuẩn chỉ mang lại những lợi ích sinh tử cho thiết bị:
Giảm ma sát tối đa: Lớp mỡ chuyên dụng giúp các khớp của robot chuyển động mượt mà hơn, bẻ gãy lực cản cơ khí và duy trì độ chính xác lặp lại đến từng milimét.
Ngăn ngừa hiện tượng quá nhiệt: Mỡ robot đóng vai trò tản nhiệt lượng dư thừa sinh ra khi các bánh răng và vòng bi phải vặn xoắn, làm việc liên tục 24/7.
Bảo vệ các cụm linh kiện đắt giá: Tạo lớp màng bọc bảo vệ bề mặt thép của bánh răng, hộp số Harmonic khỏi bị mài mòn và gỉ sét.
Nếu các đội bảo trì công nghiệp bỏ qua lịch bảo dưỡng hoặc lười tra mỡ cho robot, hậu quả để lại khá nghiêm trọng. Các bộ phận cơ khí sẽ cọ xát trực tiếp vào nhau, gây ma sát quá mức dẫn đến hỏng hóc cơ khí đột ngột, chi phí sửa chữa, thay mới hộp số cực kỳ đắt đỏ và làm tê liệt toàn bộ dây chuyền sản xuất của nhà máy.
2. Bạn nên tra mỡ cho robot của mình bao lâu một lần?
Chu kỳ bôi trơn được khuyến nghị hoàn toàn không giống nhau mà thay đổi tùy theo nhà sản xuất, kiểu máy (model) và khối lượng công việc nặng hay nhẹ. Dưới đây là bảng phân tích lịch tra mỡ cho robot tiêu chuẩn từ các thương hiệu lớn:
- Robot Fanuc: Đối với các mẫu robot tiêu chuẩn hoạt động ở môi trường bình thường, nhà sản xuất khuyến nghị nên tra mỡ cho robot sau mỗi 3850 giờ hoạt động. Tuy nhiên, với các dòng robot chạy chu kỳ cao (High-cycle) hoặc gắp tải nặng, tần suất bôi trơn sẽ phải rút ngắn lại để đảm bảo tính vận hành ổn định và kéo dài tuổi thọ cho cánh tay robot.
- Robot ABB: Chu kỳ thay mỡ tổng quát của hãng thường dài hơn, dao động sau mỗi 5.000 đến 10.000 giờ. Tuy nhiên, việc kiểm tra mức mỡ bôi trơn hộp số bắt buộc phải được các kỹ sư thực hiện định kỳ 6 tháng một lần.
- Robot KUKA: Với KUKA, nhà sản xuất yêu cầu bổ sung và tra mỡ cho robot hàng năm đối với các bộ giảm tốc bánh răng hành tinh. Ngoài ra, việc kiểm tra định kỳ 2 lần/năm mức mỡ bôi trơn để kịp thời phát hiện sớm sự hao mòn hoặc rò rỉ.
- Robot Motoman (Yaskawa): Chu kỳ thay mỡ bôi trơn tiêu chuẩn nằm trong khoảng từ 3.000 đến 5.000 giờ. Đối với các mẫu robot vận hành ở tốc độ cao, lịch tra mỡ cho robot cần được lên tần suất dày hơn để đảm bảo an toàn cơ khí.
3. Các dấu hiệu cảnh báo bạn cần tra mỡ cho robot
Khi các robot công nghiệp hoạt động quá hạn bảo dưỡng, sẽ rơi vào trạng thái “khát mỡ“; hệ thống sẽ bắt đầu xuất hiện các vấn đề về hiệu suất. Bạn cần quan sát và phát hiện ngay các dấu hiệu cảnh báo sau để tiến hành tra mỡ cho robot kịp thời:
Tiếng ồn lạ tại các khớp trục: Xuất hiện những tiếng mài cơ khí, tiếng rít ken két hoặc tiếng gõ lộc cộc khi cánh tay robot chuyển động.
Chuyển động giật cục, nặng nề: Các khớp robot có cản trở rõ rệt, dịch chuyển chậm chạp hoặc không mượt mà khi chạy ở tốc độ thấp.
Nhiệt độ vỏ máy tăng cao bất thường: Xuất hiện hiện tượng quá nhiệt, nóng ran khi chạm vào khu vực vỏ hộp số hoặc khu vực động cơ (motor).
Dấu hiệu nhiễm bẩn, rò rỉ mỡ: Lớp mỡ cũ bám ngoài vỏ bị khô đét, đổi màu đen kịt hoặc có hiện tượng dầu lỏng rỉ ra qua các phớt chặn dầu (oil seal).
Việc bỏ qua những dấu hiệu này dẫn đến hỏng hóc máy móc nghiêm trọng và tăng thời gian ngừng hoạt động.
4. Hướng dẫn từng bước cách tra mỡ cho robot công nghiệp đúng kỹ thuật
Việc bôi trơn đúng cách rất cần thiết để duy trì tuổi thọ cho robot. Để tránh các sai lầm không đáng có trong quá trình tra mỡ cho robot, kỹ thuật viên cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình 11 bước sau:
Bước 1 (Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất): Đây là bước vỡ lòng bắt buộc. Tài liệu hướng dẫn từ hãng sẽ cung cấp thông tin chính xác về loại mỡ chuyên dụng cần dùng, vị trí chính xác của các cổng, định lượng mỡ cần bơm và các dụng cụ đặc biệt đi kèm. Mỗi dòng robot của các hãng khác nhau sẽ có các yêu cầu khác nhau về mỡ dành cho robot.
Bước 2 (Chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ và vật tư cần thiết): Trước khi tiến hành tra mỡ cho robot, kỹ thuật viên cần tập hợp sẵn tại hiện trường để phục cho quy trình tra mỡ bao gồm (mã mỡ chuyên dụng chính hãng, súng bơm mỡ tương thích với đầu vú mỡ của robot, giẻ lau sạch, găng tay, kính bảo hộ và thùng/túi nhựa để thu gom lượng mỡ thải)
Bước 3 (Khởi động robot và làm nóng): Kích hoạt hệ thống và cho robot vận hành thử, di chuyển hết phạm vi của các trục. Việc này giúp làm ấm và mềm lớp mỡ cũ đang bị đông đặc bên trong khoang cơ khí, giúp quá trình loại bỏ và tra mỡ cho robot diễn ra thuận lợi, dễ dàng hơn.
Bước 4 (Định vị robot ở tư thế bảo trì an toàn): Gạt robot về chế độ vận hành thủ công (Manual), điều khiển cánh tay máy dừng ở một vị trí ổn định sao cho kỹ thuật viên có thể dễ dàng tiếp cận tất cả các cổng nạp, xả mỡ trên các trục một cách an toàn nhất.
Bước 5 (Xác định và làm sạch bề mặt các cổng bôi trơn): Tham khảo hướng dẫn của nhà sản xuất để tìm đúng vị trí cổng nạp và cổng xả mỡ trên từng trục nối. Sử dụng giẻ sạch lau kỹ bụi bẩn, phôi thừa quanh các cổng này để ngăn chặn tuyệt đối tạp chất lọt vào trong khoang máy trong quá trình tra mỡ cho robot.
Bước 6 (Tháo các nút bịt mỡ “Drain Plug”): Cẩn thận vặn mở các nút bịt ở cả đầu nạp và đầu xả. Việc tháo hoàn toàn các nút bịt này giúp giải phóng áp suất bên trong khoang hộp số, tạo đường thông thoáng để đẩy lớp mỡ cũ đã biến chất ra ngoài.
Bước 7 (Tiến hành loại bỏ lượng mỡ cũ): Điều khiển robot chuyển động thật chậm ở tốc độ thấp (< 10%). Các bánh răng chuyển động sẽ đóng vai trò như một chiếc máy ép tự nhiên, đùn toàn bộ lớp bôi trơn cũ bị phân hủy, mảnh vụn kim loại hay chất ô nhiễm ra ngoài cổng xả vào thùng chứa.
Bước 8 (Bơm mỡ mới từ tốn vào hệ thống): Gắn chặt đầu súng bơm mỡ vào đúng cổng nạp. Tiến hành kích súng để tra mỡ cho robot một cách thật từ tốn. Hãy quan sát cổng xả, tiếp tục bơm cho đến khi thấy lớp mỡ mới, sạch hoàn toàn trào ra thì dừng lại ngay. Tuyệt đối không bơm vội vã vì áp suất tăng đột ngột sẽ làm rách phớt chặn dầu (Oil Seal).
Bước 9 (Lắp lại và siết chặt các nút bịt mỡ): Sau khi lượng mỡ mới đã lấp đầy khoang, dừng chuyển động của robot, dùng giẻ sạch lau sạch lượng mỡ thừa quanh miệng cổng. Tiến hành lắp lại các nút bịt đầu vào và đầu ra thật chặt để tránh rò rỉ dầu mỡ khi robot chạy.
Bước 10 (Tiến hành kiểm tra và vận hành sau bảo trì): Khởi động lại robot, cho máy chạy thử hết phạm vi chuyển động của các trục. Lắng nghe xem có tiếng động bất thường nào phát ra hay không và quan sát các khớp để đảm bảo lượng mỡ mới đã được phân bổ đều, đồng thời ép hết các bong bóng khí ngầm ra ngoài, xác nhận quy trình tra mỡ cho robot đã thành công.
- Bước 11 (Ghi chép hoạt động bảo trì): Ghi lại hoạt động bảo trì vào nhật ký bảo dưỡng của robot, cụ thể là ngày tháng, loại mỡ bôi trơn đã được sử dụng và bất kỳ khía cạnh nào được thực hiện trong quá trình này. Việc ghi chép này đóng vai trò quan trọng để doanh nghiệp có thể theo dõi chu kỳ bảo trì và là cơ sở để xác định các vấn đề tiềm ẩn có thể xảy ra.
5. Các nhiệm vụ bảo trì robot thiết yếu khác ngoài việc bôi trơn
Mặc dù việc tra mỡ cho robot đóng vai trò cực kỳ quan trọng, nhưng đó không phải là nhiệm vụ duy nhất để giữ cho một hệ thống tự động hóa hoạt động ở trạng thái hoàn hảo. Đội ngũ bảo trì cần kết hợp thực hiện các hạng mục sau:
Vệ sinh công nghiệp: Thường xuyên làm sạch bụi bẩn, phôi thừa, các vết dầu mỡ dư thừa bám bên ngoài. Điều này giúp tránh ô nhiễm môi trường làm việc và giúp robot có khả năng tản nhiệt tốt hơn.
Hiệu chuẩn tọa độ (Calibration): Định kỳ kiểm tra và hiệu chỉnh lại độ chính xác của vị trí các trục để đảm bảo robot không đi lệch quỹ đạo khi thực hiện các tác vụ tinh vi.
Bảo trì và thay pin dự phòng: Kiểm tra, thay thế pin dự phòng (Battery) cho tủ điều khiển và các trục động cơ theo đúng định kỳ để tránh mất dữ liệu bộ nhớ gốc (gốc tọa độ Encoder) khi nhà máy bị cúp điện đột ngột.
Kết luận
Dầu bôi trơn tốt chính là “mạch máu” giúp robot của bạn luôn vận hành trơn tru và bền bỉ. Việc thiết lập một lịch trình tra mỡ cho robot định kỳ, biết cách nhận diện các dấu hiệu “khát mỡ” và tuân thủ nghiêm ngặt các bước xả nạp chuẩn kỹ thuật chính là giải pháp tối ưu nhất để bẻ gãy mọi nguy cơ dừng máy do lỗi cơ khí.
Hãy đầu tư cho công tác bảo dưỡng ngay hôm nay để bảo vệ dây chuyền sản xuất của doanh nghiệp bạn luôn đạt hiệu suất cao nhất.
Thiết bị robot là kênh phân phối trực tuyến các bộ phận, thiết bị robot mới hoặc đã qua sử dụng, dầu mỡ robot và các linh kiện cơ khí. Tại đây, chúng tôi tự hào cung cấp khối lượng lớn vật tư từ các thương hiệu và nhà cung cấp lớn, bao gồm: FANUC, ABB, Kuka, Yaskawa, Mitsubishi, Staubli, Hyundai, CKD, v.v.
Liên hệ ngay để được Thiết bị robot tư vấn trực tiếp:
Đường dây nóng: 091 9225 197
Địa chỉ: 97/2 Kha Vạn Cân, phường Hiệp Bình, TP.HCM
=============
Facebook: Thiết bị robot chính hãng.